آموزش و پرورش؛ دو رکن اساسی در مکتب نبوی

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، مفسر قرآن کریم و مؤلف تفسیر مشکاة، درباره مکتب تعلیم و تربیت پیامبران الهی که موضوع آن از طریق کانال های مجازی منتسب به وی منتشر می شود، با تأکید بر ضرورت بازخوانی سازوکارهای تربیتی حضرت محمد(ص) اظهار کرد: این نظام فاخرترین و کارآمدترین اسلوب تربیتی برای جوامع بشری بوده است. با استناد به آیه «هُوَ الَّذی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیَاتِهِ وَیُزَکِّیهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ وَإِنْ کَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِی ضَلَالٍ مُبینٍ» در سوره جمعه، محورهای اصلی نظام تربیتی اسلام در مکتب نبوی دارای دو رکن آموزش و پرورش است که جوامع بشری را از ضلالت به مسیر حکمت و رستگاری هدایت می کند. وی با بیان اینکه قرآن از این دو رکن به عنوان سازوکارهای اصلی تربیتی حضرت محمد(ص) یاد می کند، ادامه داد: بعث پیامبر(ص) فراتر از یک رویداد تاریخی، نوعی بیدارگری مستمر است؛ بنابراین مبعث در این معنا به مثابه ظهور معلمی آگاه است که با هدف ایجاد شور و شعور در جان شاگرد، شرایط را برای شکوفایی فراهم می کند؛ معلمی که خود سرشار از انگیزه و اشتیاق درونی برای امر خطیر تعلیم است. انصاری با اشاره به امّی بودن مخاطبان مکتب نبوی، این ویژگی را نشان دهنده فراگیری و عمومیت نظام تربیتی اسلام دانست و افزود: در این مکتب رویکرد نخبه گرایانه حاکم نیست، بلکه هدف پیامبر(ص) رشد دادن توده های مردم در محیطی نامساعد و بهره گیری از تمامی ظرفیت های انسانی است، به گونه ای که همه افراد در کنار یکدیگر فرصت هدایت داشته باشند این مفسر قرآن با تبیین ویژگی منهم بودن (از جنس مردم بودن) حضرت محمد(ص) گفت: هم جنس انگاری میان معلم و مخاطب عامل اصلی ایجاد زبان مشترک و ارتباط دوسویه است که باعث می شود تربیت به جای دستوری بودن، جریانی همدلانه و مؤثر باشد. مؤلف تفسیر مشکاة ادامه داد: تلاوت نیز در مکتب نبوی جریانی پویا و پیوسته از تدریس است که برخلاف نظام های آکادمیک محض، همواره با مسئولیت پذیری و تعهد عملی نسبت به مفاهیم همراه است، تزکیه نیز جزئی جدایی ناپذیر از تربیت است که در معنای کلان، به زدودن موانع رشد درونی و پاک سازی جان مخاطب اشاره دارد تا زمینه برای بالندگی شخصیت فراهم شود، همچنین تعلیم کتاب و حکمت نمادی از ثبت دانش و بهره گیری از محتوای قوام یافته، عقلانی و جامع است که زیربنای معرفتی انسان را تشکیل می دهد. این مفسر قرآن به بحث چالشی تقدم و تأخر تزکیه و تعلیم در آیات الهی پرداخت و تصریح کرد: اگرچه در نظام کلان آیات، هم افزایی تزکیه و تعلیم مشهود است، اما از نگاه راهبردی فرآیند تعلیم مقدم بر تزکیه است که در واقع نتیجه و غایت نهایی تعلیم محسوب می شود و به پاکی جان و رشد اخلاقی ختم می شود. انصاری در پایان با تأکید بر رویکرد تمدنی این مکتب گفت: الگوهای تربیتی حضرت محمد(ص) صرفاً محدود به ساحت فردی نیست، بلکه چارچوبی جامع برای انسان سازی است و سایر شئون زندگی بشر از جمله حوزه های اقتصاد و سیاست نیز تنها در پرتو این فرهنگ تربیتی و محوریت رشد اخلاقی و روحی انسان است که به ثمر می نشیند و به ثبات و توسعه پایدار می رسد. انتهای پیام